سلاح

نماز جمعه آثار بی‏شماری در پی دارد. بخشی ازروایاتی که اهمیت و آثار این نماز را آشکار می‏سازد، چنین است:

1- نماز در روز جمعه پاداش مضاعف دارد:

پیامبر اکرم(ص) فرمود: دو رکعت نماز در روز جمعه بهتر از هزار رکعت در غیرجمعه است و یک ذکر و تسبیح در جمعه بهتر از هزار تسبیح در غیر آن است.

2- نماز جمعه کفاره گناهان دیگر روزهای هفته است:

ابی‏مالک اشعری نقل می‏کند که پیامبر(ص) فرمود: نماز جمعه کفاره گناهان میان‏این جمعه و جمعه قبل و سه روز پیش از آن است; زیرا خداوند فرمود: هر کس کارخیری انجام دهد پاداشش ده برابر خواهد بود; و نمازهای پنجگانه کفاره گناهانی‏است که در فاصله میان آنها انجام می‏گیرد، چرا که خداوند فرموده است: کارهای‏نیک گناهان را از میان می‏برد.

3- یک قدم به سوی نماز جمعه برابر با عمل بیست‏سال و پاداش یک نماز جمعه‏برابر با پاداش دویست‏سال عبادت است:

پیامبر اکرم(ص) فرمود: نماز جمعه تا نماز جمعه دیگر و نمازهای پنجگانه، کفاره‏گناهان میان جمعه‏هاست تا وقتی که شخص از گناهان کبیره دوری کند.

غسل روز جمعه کفاره گناه است و هر گامی که به سوی نماز جمعه برداشته می‏شود،با عمل بیست‏سال برابر است و چون مومن از نماز جمعه فارغ شود، به پاداش عبادت‏دویست‏سال دست می‏یابد.

4- فرشتگان برای نمازگزاران جمعه طلب آمرزش می‏کنند:

پیامبر اکرم(ص) فرمود: وقتی شب معراج مرا به آسمان بردند، زیر عرش خداوندهفتاد هزار شهر دیدم که هر شهری همانند دنیای شما بود و فرشتگانی دیدم که‏بالهایشان را گسترده، خدا را تسبیح و تهلیل می‏کردند و می‏گفتند خدایا، کسانی راکه در نماز جمعه حاضر می‏شوند بیامرز; خدایا، کسانی را که روز جمعه غسل می‏کنند،رحمت کن.

5- فرشتگان برای نمازگزاران جمعه ثواب و عبادت هدیه می‏کنند:

ابن عباس می‏گوید: هنگامی که روز جمعه فرا می‏رسد، خدای تعالی امر می‏فرماید تامنبری در بیت المعمور برپا شود; فرشتگان اطراف آن گرد می‏آیند، جبرئیل اذان‏می‏گوید، میکائیل امامت می‏کند و ملائکه پشت‏سرش نماز می‏گزارند. چون از نماز فارغ‏می‏شوند، جبرئیل می‏گوید: خداوندا، ثواب این اذان را به امت محمد(ص) هدیه کردم.

میکائیل می‏گوید: ثواب این امامت جمعه را به امامان امت محمد(ص) بخشیدم.

فرشتگان می‏گویند: ثواب این نماز را به نمازگزاران امت محمد(ص) بخشیدیم.

خدای تعالی می‏گوید: شما بر بندگانم جود و کرم کردید و من به جود و کرم‏سزاوارترم، شما را گواه می‏گیرم که گناهان امت محمد(ص) را بخشیدم. آنگاه‏فرشتگان تا جمعه دیگر، پراکنده می‏شوند.

6- نماز جمعه حج تهیدستان است:

امام صادق(ع) فرمود: مرد بادیه نشینی به نام قلیب خدمت پیامبر(ص) رسید و عرض‏کرد: ای پیامبر خدا، من چندین بار آماده حج‏شدم; ولی امکانات انجام آن برایم‏فراهم نگشت. حضرت در جواب فرمود قلیب، بر تو باد به نماز جمعه. به درستی که حج‏مستمندان است.

7- ائمه(علیهم السلام ) اصحاب و شیعیان را به شرکت در نماز جمعه تشویق‏می‏کردند:

زراره، یار نزدیک امام صادق(ع) می‏گوید: امام صادق(ع) ما را آنقدر به نمازجمعه تشویق کرد که پنداشتم منظورش این است که خدمت ایشان برسیم [و نماز جمعه‏را به امامت وی برپا داریم] برداشت‏خودم را به حضرت عرض کردم، فرمود: نه، همانا مقصودم نمازی بود که خودتان دارید.

8- اصحاب پیامبر(ص) از روز پنجشنبه خود را برای نماز جمعه آماده می‏کردند:

امام باقر(ع) فرمود: به خدا سوگند، به من خبر رسیده است که اصحاب پیامبر(ص)

از روز پنجشنبه برای انجام اعمال و مراسم جمعه آماده می‏شدند; چرا که جمعه برای‏مسلمانان کوتاه و مغتنم است.

امام صادق(ع) از رسول خدا(ص) روایت کرد که فرمود: چگونه خواهید بود هنگامی که‏فردی از شما پنجشنبه شب برای مراسم جمعه آماده شود؟ چنانکه قوم یهود جمعه شب‏خویش را برای مراسم مذهبی شنبه مهیا می‏کردند.

9- نماز جمعه ثواب حج و عمره را دارد:

رسول خدا(ص) می‏فرماید: مسلمان روز جمعه (مانند حجاج بیت الله) محرم به شمارمی‏آید. اگر نماز جمعه را بگزارد، محل خواهد شد; چنانچه پس از نماز جمعه بنشیندتا نماز عصر بخواند به منزله کسی خواهد بود که حج و عمره انجام داده است.

10- نماز جمعه موجب خلاصی از آتش جهنم است:

قال الصادق(ع): ما من قدم سعت الی الجمعه الا حرم الله جسدها علی النار.» کسی‏که به سوی نماز جمعه قدمی بردارد، خداوند بدنش را بر آتش حرام می‏کند.

11- نماز جمعه معیار تقرب به خداوند است:

قال رسول الله(ص): ان الناس یجلسون من الله تعالی یوم القیامه علی قدر رواحهم‏الی الجمعات الاول ثم الثانی ثم الثالث ثم الرابع.» رسول خدا(ص) فرمود: نزدیکی‏مردم به خداوند در روز قیامت‏به اندازه رفتن آنها به نمازهای جمعه است. گروه‏اول، دوم، سوم و چهارم; به اندازه شرکتشان در نماز جمعه طبقه‏بندی می‏شوند.

12- اگر مردم فضیلت نماز جمعه را بدانند بر سر ثواب آن به منازعه برمی‏خیزند:

پیامبر اکرم(ص) فرمود: سه چیز است که اگر امتم فضیلت و ثوابش را بدانند بر سرکسب ثواب آن به منازعه برخاسته، به قرعه‏کشی می‏پردازند: اذان، رفتن به سوی نمازجمعه و صف اول جماعت.

13- نمازگزاران جمعه اهل بهشت هستند:

قال رسول الله(ص): الا اخبرکم باهل الجنه؟ من لایشغله عن الجمعه حر شدید و لابردشدید و لا ردغ.

پیامبر(ص) فرمود: شما را از اهل بهشت آگاه نسازم؟ اهل بهشت کسی است که گرما وسرمای شدید و گل او را از شرکت در نماز جمعه باز نمی‏دارد.

14- نماز جمعه تنها نمازی است که باید به وسیله امام معصوم(ع) یا نایب او ویا کسانی که از طرف نایبش منصوب می‏شوند، اقامه شود:

امام سجاد(ع) از پدر بزرگوارش روایت کرد که حضرت علی(ع) فرمود:

قضاوت و اجرای حدود و اقامه نماز جمعه جز با وجود امام و اجازه او صحیح نیست.

15- علی(ع) به خاطر نماز جمعه زندانیان را با ضمانت آزاد می‏کرد:

امام صادق(ع) از پدر بزرگوارش چنین نقل می‏کند: روش علی(ع) چنان بود، کسانی راکه به سبب بدهکاری و یا تهمت زندانی بودند، برای شرکت در نماز جمعه از زندان‏آزاد می‏ساخت. آنها در نماز حاضر می‏شدند و اولیایشان ضامن می‏شدند که آنان را به‏زندان بازگردانند.

16- سزاوار است کارفرما در روز جمعه کارگر را جهت‏شرکت در نماز جمعه رها کند:

رسول خدا(ص) فرمود: هر کس کارگری را اجیر کند و او را از نماز جمعه باز دارد،مرتکب گناه شده است و چنانچه بازش ندارد، در ثواب نماز جمعه او شریک خواهدبود.

17- نماز جمعه مایه تکریم و بشارت مومنان و توبیخ منافقان است:

امام صادق(ع) فرمود: خداوند مومنان را به وسیله نماز جمعه گرامی داشت و رسول‏خدا(ص) آن را به عنوان بشارت مومنان و توبیخ منافقان، سنت قرار داد; ترک آن‏شایسته نیست و هر کس به عمد آن را ترک کند، نمازش پذیرفته نیست.

18- یک سوره از قرآن به نماز جمعه اختصاص داده شده است:

خداوند متعال در قرآن می‏فرماید:

«یا ایها الذین آمنوا اذا نودی للصلوه من یوم الجمعه فاسعوا الی ذکر الله وذروا البیع ذالکم خیر لکم ان کنتم تعلمون.» ای کسانی که ایمان آورده‏اید، هرگاه شما را برای نماز روز جمعه بخوانند، به سوی ذکر خدا بشتابید و تجارت رارها کنید که این [نماز جمعه] اگر بدانید، برایتان بهتر است.

امام باقر(ع) در تفسیر «فاسعوا الی ذکر الله‏» فرمود: اسعوا به معنای اعملواوعجلوا است; یعنی در عمل برای برگزاری نماز جمعه بشتابید، زیرا روز جمعه زمانی‏محدود است. پاداش اعمال متناسب با کوتاهی این روز در نظر گرفته شده است و عمل‏نیک و بد ثواب و کیفرش مضاعف خواهد بود ...

این سنت اسلامی قبل از انقلاب اسلامی در دوره صفویان، که‏نخستین حکومت مستقل و منظم شیعی است، از بیشترین رونق ظاهری برخوردار بود و دوعامل در رونق آن نقش داشت:

1- انتقاد کشور عثمانی

در سراسر کشور عثمانی نماز جمعه اقامه می‏شد. آنهاحکومت مستقل شیعی صفویان را مورد انتقاد قرار می‏دادند که چرا نماز جمعه درایران اقامه نمی‏شود.

2- توجه جدی فقیه بزرگ مرحوم محقق کرکی به نماز جمعه

این دو عامل باعث‏شد که نماز جمعه در دوره صفویان رونق پیدا کند.

شاهان صفوی خود اقدام به نصب امام جمعه می‏کردند. در همین دوره نهضت‏رساله‏نویسی درباره نماز جمعه آغاز شد و محقق کرکی، در دهه سوم قرن دهم هجری‏اولین رساله را نگاشت.

پس از صفویان، نماز جمعه اهمیت‏خود را از دست داد و این روند ادامه داشت تااینکه در دوره پهلوی نه تنها نماز جمعه به فراموشی سپرده شد، بلکه با آن به‏مخالفت‏برخاستند. با ظهور انقلاب اسلامی این سنت دیرپای محمدی احیا و جایگاه‏ویژه خود را پیدا کرد. اولین نماز جمعه به امامت آیه‏الله طالقانی در تهران‏اقامه شد.